Б.Болортоль: Хүүхдийг хүчээр хэт удаан суулгах нь хичээлд дургүй болгодог. Өдөр бүр 15–20 минут үр дүнтэй хичээллүүлэх нь чухал

BLesson.mn сайтаас “Багшаас асууя” буланг эхлүүлж байна. Энэ булангаар бид аав ээжүүд хүүхдийнхээ гэрийн даалгавар, хичээл хийлгэхдээ  юунд анхаарах, түгээмэл гаргадаг алдаа нь юу болох, хүүхдээ боловсрол эзэмшихэд хэрхэн зөв дэмжих талаар мэргэжлийн багш нараас асууж, хариултыг хүргэж байна.

Шинэ Эрин олон улсын сургуулийн монгол хэл, бичиг, уран зохиолын багш Б.Болортолиос аав ээж, асран хамгаалагчдад зориулан хүүхэд сурахад тулгардаг бэрхшээл болон анхаарах зүйлсийн талаар тодрууллаа.

-Бага ангийн хүүхдийн гэрийн даалгаврыг хийлгэхдээ эцэг эхчүүд юунд анхаарах ёстой вэ?

-Даалгаврыг хүүхэд өөрөө хийж, аав ээж нь зөвхөн дэмжих ёстой. Бага ангийн гэрийн даалгаврын жинхэнэ зорилго нь мэдлэгээс гадна бие даан ажиллах дадал, хариуцлага, хичээлдээ дуртай байх сэтгэлийг төлөвшүүлэх явдал юм.

Ингэснээр нэгдүгээрт, өдөр бүр нэг цагт нам гүм орчинд сууж гэрийн даалгавраа хийх нь дадал болж хэвшинэ. Хоёрдугаарт, 6–8 настай хүүхэд ихэвчлэн 15–20 минут л анхаарлаа төвлөрүүлж чаддаг. Удаан суулгах тусам үр дүн буурна. Гуравдугаарт, хүүхэд ядарсан, өлссөн, уйлсан үед даалгавар хийлгэх хэрэггүй. Энэ нь ямар ч сайн үр дүнд хүргэхгүй.

-Авиа хэлүүлж сургахдаа юуг анхаарах вэ?

-Авиа хэлүүлэхдээ үсгийг нэг нэгээр нь биш заавал үеэр хэлүүлж сургах нь зөв. Заавал тусгай цаг гаргаж хэлүүлэх биш, тоглох явцад нь үеийг асуугаад л хэлүүлээд байх нь чухал.

-Хүүхдийнхээ унших, уншсанаа ойлгох чадварыг гэртээ хэрхэн дэмжих вэ?

-Хүүхдийг чангаар уншуулж, аав ээж нь сонсох нь хамгийн үр дүнтэй дасгал. Тасалдах, буруу уншихад нь шууд таслахгүй, өгүүлбэрийг нь дуустал уншуулсны дараа хамт засаарай. Уншсаны дараа юуны тухай байсан бэ? Чи юу гэж бодож байна? гэж асуугаарай. Бага ангид уншлагын хурдыг анхаарахаас илүү ойлгох нь чухал. Оройн цагаар хүүхэдтэйгээ хамт ном унших нь илүү үр нөлөөтэй.

-Хүүхдийн ярих чадвар, үгийн санг хөгжүүлэхийн тулд эцэг эхчүүд юу хийж болох вэ?

-Үлгэр ярих, оньсого, зүйр цэцэн үг, түргэн хэллэг, тоглоом наадам нь хүүхдийн үгийн сан, хэлний мэдрэмжийг илүү баяжуулдаг. Хүүхэдтэйгээ өдөрт юу хийж өнгөрүүлсэн  тухай дэлгэрэнгүй ярилцаж, бүтэн өгүүлбэрээр хариулахыг нь сануулж, урамшуулаарай.

-Хүүхдийг зөв бичиж сурахад нь хэрхэн туслах вэ? Цээж бичгийг яаж хийлгэвэл тохиромжтой бол?

-Цээжээр буюу зөв бичүүлэхдээ алдааг “буруу” гэж зааж хэлэхийн оронд “Энэ мөрөнд нэг алдаа байна, олоод үз” гэж хэлээрэй.Цээж бичгийг тоглоом хэлбэрээр, богино хугацаагаар хийлгэвэл хүүхэд дургүйцэхгүй.

-Хүүхдийнхээ хичээлийг хийлгэхдээ эцэг эхчүүд ямар алдаа түгээмэл гаргадаг вэ?

-Эцэг эхийн түгээмэл гаргадаг алдаа бол хүүхдийн оронд даалгаврыг нь хийж өгөх, эсвэл хажууд нь суугаад хариуг нь хэлж өгдөг. Мөн алдаа бүрийг шууд засах, баллуурдах, хуудас урах гэх мэт. Ингэхээр хүүхэд дараагийн удаа “би буруу хийчихнэ” гэж айж, өөртөө итгэх итгэлээ алддаг. Тиймээс алдааг нь өөрөөр нь олуулах нь илүү үр дүнтэй. Үүнээс гадна “Ангийн тэр хүүхэд чинь ингэж хийдэг” гэдэг үг хүүхдийн сэтгэлийг  хамгийн хурдан унтраадаг. Тиймээс хүүхдээ бусадтай битгий харьцуулаарай. Даалгавар хийлгэж байхдаа хүүхэд рүү хашхирах, загнах, даалгаврыг шийтгэл болгох нь буруу. Эцэг эхчүүд хүүхдээ илүү хичээж оролдсон, өөрөө бодсон явдлыг нь магтаж урамшуулах хэрэгтэй.

-Хүүхдийнхээ гэрийн даалгаврыг хийлгэх, хичээл давтуулахдаа юунд илүү анхаарах вэ?

-Багшаас нь өөр аргаар заах. Жишээ нь, тооны бодлогыг өөр аргаар бодуулах нь хүүхдийг төөрөгдүүлдэг. Тиймээс багш ямар аргаар зааж байгааг заавал асууж мэдэх хэрэгтэй. Хүүхдийг 1-2 цаг хүчээр хэт удаан суулгах нь хүүхдийг ядрааж, дургүй болгодог. Тиймээс 15-20 минут чанартай суулгаж сурах нь чухал.

Ц.Баасансүрэн